Đi mùa cao điểm thì được thời tiết đẹp, không khí lễ hội và mọi dịch vụ đều mở, nhưng phải chịu đông, phải đặt sớm và chi phí thường cao hơn; đi mùa thấp điểm thì vắng, thong thả, dễ đặt chỗ, đổi lại có thể gặp mưa, biển động hoặc một số dịch vụ tạm nghỉ. Với nhiều người làm công ăn lương và gia đình có con đi học, câu hỏi thật ra là "mình có được chọn không"; nếu được chọn, những tuần sát trước hoặc sau mùa cao điểm thường là điểm cân bằng tốt.
Vì sao người Việt hay đi cùng một lúc
Lịch nghỉ ở Việt Nam dồn vào vài mốc. Theo Bộ luật Lao động 2019, người lao động có các ngày nghỉ lễ, tết như Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán, Giỗ Tổ Hùng Vương, 30/4, 1/5 và Quốc khánh 2/9 (Quốc khánh được nghỉ hai ngày). Người làm đủ 12 tháng trong điều kiện bình thường có 12 ngày nghỉ hằng năm. Cộng thêm ba tháng hè của học sinh, các mốc này tạo thành những "đợt sóng" du lịch: rất nhiều người cùng rời thành phố một lúc, cùng đổ về các bãi biển và thị trấn núi quen thuộc.
Vì vậy, mùa cao điểm ở Việt Nam không chỉ do thời tiết đẹp mà còn do lịch nghỉ. Một bãi biển miền Trung đúng dịp 30/4 có thể chật kín, trong khi chỉ một tuần sau đã thưa hẳn, dù thời tiết gần như không đổi.
Mùa cao điểm: được gì, mất gì
Được
- Thời tiết thường đẹp: mùa cao điểm của nhiều nơi trùng với mùa khô, mùa biển êm.
- Đủ dịch vụ: nhà hàng, tàu ra đảo, khu vui chơi, chương trình biểu diễn đều mở cửa.
- Không khí rộn ràng: lễ hội, chợ đêm, phố đi bộ, cảm giác cả thành phố đang đi chơi.
- Phù hợp lịch gia đình: cả nhà cùng nghỉ, con cái không phải xin nghỉ học.
Mất
- Đông: xếp hàng ở điểm tham quan, chờ bàn ở quán ăn, kẹt xe trên đường đi và đường về.
- Phải đặt sớm: vé tàu, vé máy bay, phòng đẹp thường hết trước nhiều tuần.
- Dịch vụ dễ quá tải: nhân viên vội, món ăn ra chậm, phòng dọn không kỹ.
- Mệt hơn: đi chơi mà như đi chen chợ Tết.
Mùa thấp điểm: được gì, mất gì
Được
- Vắng và yên: bãi biển gần như của riêng mình, ảnh chụp không dính người lạ.
- Dễ đặt chỗ: có thể quyết định đi trước vài ngày mà vẫn có phòng tốt.
- Được phục vụ kỹ hơn: chủ nhà, chủ quán có thời gian trò chuyện, chỉ chỗ hay.
- Thấy một bộ mặt khác của địa phương: nhịp sống thường ngày của người dân, không phải nhịp của khách.
Mất
- Thời tiết khó đoán: mùa thấp điểm nhiều nơi là mùa mưa, mùa bão hoặc mùa lạnh.
- Một số dịch vụ nghỉ: tàu ra đảo có thể tạm ngưng khi biển động, một số quán đóng cửa, có điểm tham quan sửa chữa.
- Phải xin nghỉ: với người đi làm, đi ngoài dịp lễ đồng nghĩa với dùng ngày phép.
- Ít không khí: phố biển vắng có khi buồn hơn là yên.
"Mùa giáp": khoảng giữa đáng giá
Giữa cao điểm và thấp điểm thường có những tuần chuyển tiếp: ngay trước và ngay sau mùa hè, vài tuần sau Tết Nguyên đán, đầu mùa khô ở phía Nam. Đây là lúc thời tiết thường còn ổn, dịch vụ vẫn mở nhưng đông người đã giảm. Nhiều người đi nhiều gọi đây là thời điểm "ngon" nhất. Cách tìm mùa giáp cho một điểm đến: tra lịch mưa bão và mùa du lịch của địa phương, rồi chọn tuần ngay sát mép của mùa đẹp.
Lưu ý riêng với các vùng có mùa bão như miền Trung: mép của mùa đẹp có thể đã sát mùa mưa. Nên theo dõi dự báo thời tiết chính thức và chọn chỗ ở có chính sách đổi ngày linh hoạt.
Bảng so sánh ba thời điểm
| Tiêu chí | Cao điểm | Mùa giáp | Thấp điểm |
|---|---|---|---|
| Thời tiết | Thường đẹp nhất | Thường còn ổn | Dễ mưa, bão, lạnh |
| Mức đông đúc | Rất đông | Vừa phải | Vắng |
| Đặt chỗ | Phải đặt sớm | Tương đối dễ | Dễ |
| Dịch vụ | Đủ nhưng dễ quá tải | Đủ, ít quá tải | Có nơi tạm nghỉ |
| Không khí | Rộn ràng, lễ hội | Thong thả | Yên, có khi buồn |
| Hợp với | Gia đình có con đi học, người chỉ nghỉ được dịp lễ | Người chủ động ngày phép | Người thích yên tĩnh, chấp nhận rủi ro thời tiết |
Vì sao nhớ lại thì chuyến nào cũng đẹp
Nhiều người kể về chuyến đi dịp lễ chen chúc với nụ cười, dù lúc đó bực mình không ít. Terence Mitchell, Leigh Thompson và các cộng sự gọi hiện tượng này là "rosy view" trong bài đăng trên Journal of Experimental Social Psychology năm 1997: người ta thường hào hứng trước chuyến đi, cảm nhận trong lúc đi kém hơn mong đợi, rồi nhớ lại sau đó tươi đẹp hơn trải nghiệm thực tế. Những phiền toái như chờ đợi, nóng bức, xếp hàng dần mờ đi trong ký ức, còn khoảnh khắc đẹp thì ở lại.
Hiểu điều này giúp ta công bằng hơn khi chọn thời điểm. Nếu nhìn lại chuyến dịp lễ năm ngoái và thấy "cũng vui mà", hãy thử nhớ cụ thể: đã mất bao lâu trên đường, đã chờ bao lâu để có bàn ăn. Đó là dữ liệu tốt hơn cho lần chọn sau.
Bảng tự hỏi: bạn nên đi lúc nào
| Nếu bạn… | Thì nghiêng về… |
|---|---|
| Chỉ nghỉ được đúng dịp lễ | Cao điểm, nhưng chọn điểm đến ít nổi tiếng hơn hoặc đi ngược dòng |
| Có con đi học, không muốn xin nghỉ | Hè hoặc dịp lễ, đặt mọi thứ thật sớm |
| Chủ động được ngày phép | Mùa giáp |
| Rất ghét đông người | Thấp điểm hoặc mùa giáp |
| Đi để dự lễ hội, sự kiện | Đúng mùa cao điểm của sự kiện đó |
| Đi biển đảo, cần tàu ra đảo | Tránh mùa biển động, theo dõi thông báo tàu |
Mẹo nếu buộc phải đi mùa cao điểm
- Đi lệch ngày: xuất phát sớm hơn một ngày hoặc về muộn hơn một ngày so với đám đông, nếu có thể.
- Đi ngược dòng: khi cả thành phố đổ ra biển, có những vùng quê, vùng núi gần lại khá vắng.
- Dậy sớm: điểm tham quan nổi tiếng thường vắng nhất vào sáng sớm.
- Chốt lớp cứng sớm: vé, phòng, chỗ đỗ xe.
- Hạ kỳ vọng về sự yên tĩnh: đi để vui cùng đám đông, không phải để thiền.
Góc nhìn hôm nay: chọn thời điểm cũng là chọn kiểu nghỉ
Đi mùa cao điểm và mùa thấp điểm thực chất là hai kiểu nghỉ khác nhau, ở cùng một nơi. Một Hội An đêm rằm đông vui khác hẳn một Hội An buổi sáng mùa mưa vắng lặng. Một Đà Lạt dịp Tết rộn ràng khác hẳn một Đà Lạt chiều mưa giữa tuần. Thử quay lại một nơi quen vào mùa ngược lại, nhiều người thấy như được đi một chuyến mới.
Câu hỏi thường gặp
Mùa cao điểm du lịch ở Việt Nam là khi nào?
Mùa cao điểm thường rơi vào hè (học sinh nghỉ), Tết Nguyên đán, Tết Dương lịch và các kỳ nghỉ lễ 30/4 – 1/5, Quốc khánh 2/9. Mỗi điểm đến còn có mùa cao điểm riêng theo thời tiết, như mùa biển êm hay mùa lễ hội.
Đi du lịch mùa thấp điểm có nên không?
Nên, nếu bạn thích yên tĩnh và chấp nhận rủi ro thời tiết. Mùa thấp điểm vắng, dễ đặt chỗ, được phục vụ kỹ hơn, nhưng có thể gặp mưa bão, biển động và một số dịch vụ tạm nghỉ. Hãy xem dự báo thời tiết và chọn chỗ ở có chính sách đổi ngày.
Mùa giáp trong du lịch là gì?
Mùa giáp là những tuần chuyển tiếp ngay trước hoặc sau mùa cao điểm, khi thời tiết thường còn ổn, dịch vụ vẫn mở nhưng lượng khách đã giảm. Đây thường là thời điểm cân bằng tốt giữa thời tiết, mức đông đúc và sự thong thả.
Người đi làm được nghỉ phép bao nhiêu ngày một năm?
Theo Bộ luật Lao động 2019, người làm đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động trong điều kiện bình thường được nghỉ hằng năm 12 ngày làm việc, hưởng nguyên lương. Số ngày có thể nhiều hơn với công việc nặng nhọc, độc hại hoặc theo thâm niên.
Vì sao chuyến đi đông đúc mà nhớ lại vẫn thấy vui?
Nghiên cứu "rosy view" của Mitchell và cộng sự năm 1997 cho thấy người ta thường nhớ chuyến đi tươi đẹp hơn trải nghiệm thực tế. Phiền toái như chờ đợi, nóng bức dần mờ đi, còn khoảnh khắc đẹp thì được giữ lại trong ký ức.
