Đi tour hợp với người muốn đỡ lo: có người lo xe, chỗ ở, bữa ăn, lịch tham quan và xử lý sự cố, đổi lại là phải đi theo nhịp chung của đoàn. Đi tự túc hợp với người muốn tự quyết từng chi tiết, thích lang thang và chịu được việc tự xoay xở khi có trục trặc. Giữa hai đầu còn nhiều kiểu lai, như chỉ mua vé và phòng trọn gói rồi tự đi, hoặc thuê tour riêng cho nhóm nhỏ.
Thật ra có bốn kiểu, không phải hai
Cuộc tranh luận "tour hay tự túc" thường bị đơn giản hoá thành hai phe. Thực tế, người Việt hay đi theo một trong bốn kiểu sau:
- Tour ghép đoàn: mua một suất trong đoàn đông, đi cùng người lạ, có hướng dẫn viên, lịch trình cố định.
- Tour riêng: công ty lữ hành thiết kế lịch trình cho riêng gia đình hay nhóm bạn, có xe và hướng dẫn viên riêng.
- Gói vé và phòng: mua sẵn vé máy bay và khách sạn theo combo, tới nơi thì tự đi chơi.
- Tự túc hoàn toàn: tự đặt từng thứ, tự tìm đường, tự quyết ăn ở đâu, đi đâu.
Nhiều cuộc cãi nhau trong nhóm bạn tan đi ngay khi mọi người nhận ra mình đang nói về kiểu số 2 hoặc số 3 chứ không phải hai thái cực.
Đi tour: được gì, mất gì
Được
- Đỡ khâu chuẩn bị: không phải so sánh hàng chục chỗ ở, không phải tính giờ xe, không phải tìm quán.
- Có người chịu trách nhiệm: xe hỏng, chuyến bay đổi giờ, có người ốm… đã có hướng dẫn viên và công ty xử lý.
- Có người kể chuyện: một hướng dẫn viên giỏi biến một ngôi chùa, một bãi đá thành câu chuyện, điều mà tự đi khó có.
- Hợp với nơi khó tự đi: vùng xa, nơi cần giấy phép tham quan, hoặc nước ngoài có rào cản ngôn ngữ.
Mất
- Nhịp chung của đoàn: dậy theo giờ đoàn, ăn theo thực đơn đoàn, đứng ở mỗi điểm đúng bấy nhiêu phút.
- Ít khoảng trống: muốn ngồi lâu ở một quán nhỏ hay rẽ vào một con hẻm thì khó.
- Điểm dừng không mình chọn: một số tour, nhất là tour giá thấp bất thường, có ghé điểm mua sắm. Nên đọc kỹ lịch trình và hỏi trước.
Tự túc: được gì, mất gì
Được
- Tự do: thích ở lại thêm một ngày, đổi điểm đến giữa chừng, ngủ nướng, đều được.
- Trải nghiệm gần người địa phương hơn: tự hỏi đường, tự gọi món, tự đi chợ khiến chuyến đi có nhiều cuộc gặp tình cờ.
- Kiểm soát chi tiêu: tiêu nhiều ở chỗ mình quý, tiết kiệm ở chỗ mình không quan tâm.
Mất
- Thời gian chuẩn bị: đọc, so sánh, đặt chỗ, tính đường đi có thể tốn nhiều buổi tối.
- Tự gánh rủi ro: lỡ chuyến, đặt nhầm chỗ ở, gặp trang đặt phòng giả mạo, mọi thứ mình tự lo.
- Mệt vì phải quyết định liên tục: ăn gì, đi đâu, đi bằng gì, lặp lại từ sáng tới tối. Với người vốn quyết định cả ngày ở chỗ làm, đây là gánh nặng thật.
Bảng so sánh bốn kiểu đi
| Tiêu chí | Tour ghép | Tour riêng | Gói vé và phòng | Tự túc |
|---|---|---|---|---|
| Công chuẩn bị | Rất ít | Ít, cần trao đổi lịch trình | Vừa | Nhiều |
| Tự do giờ giấc | Thấp | Khá cao | Cao | Cao nhất |
| Có người xử lý sự cố | Có | Có | Một phần | Không |
| Gặp người mới | Nhiều, trong đoàn | Ít | Tuỳ mình | Tuỳ mình |
| Hợp với | Người đi lần đầu, người lớn tuổi | Gia đình nhiều thế hệ, nhóm có nhu cầu riêng | Cặp đôi, nhóm bạn đi điểm quen | Người thích khám phá, có thời gian chuẩn bị |
Những điều nên kiểm tra trước khi mua tour
Ở Việt Nam, kinh doanh dịch vụ lữ hành là ngành nghề có điều kiện theo Luật Du lịch 2017: doanh nghiệp phải có giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành, hướng dẫn viên phải có thẻ hành nghề. Một vài điều người mua tour nên tự hỏi:
- Đơn vị bán tour có giấy phép lữ hành không, có địa chỉ văn phòng rõ ràng không?
- Có hợp đồng hoặc chương trình tour bằng văn bản, ghi rõ cái gì bao gồm, cái gì không?
- Lịch trình có điểm mua sắm nào không, bao lâu?
- Bảo hiểm du lịch có nằm trong gói không, mức bảo hiểm thế nào?
- Điều kiện huỷ, đổi ngày và hoàn tiền ra sao?
- Mỗi bữa ăn là thực đơn cố định hay chọn món, có lưu ý cho người ăn chay, trẻ nhỏ, người dị ứng không?
Một tour rẻ bất thường so với mặt bằng chung không phải lúc nào cũng xấu, nhưng nên hỏi kỹ phần chênh lệch đó được bù bằng gì.
Những điều nên chuẩn bị nếu đi tự túc
- Đặt chỗ ở qua kênh có đánh giá thật và chính sách huỷ rõ ràng; không chuyển khoản cọc cho tài khoản cá nhân lạ chỉ dựa trên vài tấm ảnh.
- Lưu số điện thoại chỗ ở, số cấp cứu, số của một người thân ở nhà.
- Chụp lại giấy tờ tuỳ thân và lưu ở nơi truy cập được khi mất điện thoại.
- Mua bảo hiểm du lịch, đặc biệt khi đi nước ngoài hoặc đi vùng núi.
- Để một khoảng trống trong lịch, phòng khi lỡ xe hoặc thời tiết xấu.
Bảng tự hỏi: bạn hợp kiểu nào
| Nếu bạn… | Thì nghiêng về… |
|---|---|
| Đi một nơi lần đầu, không biết tiếng địa phương | Tour ghép hoặc tour riêng |
| Đưa bố mẹ, ông bà đi chơi | Tour riêng |
| Cả năm đã mệt vì phải quyết định ở công ty | Tour, để não được nghỉ |
| Thích lang thang, ngồi quán lâu, đổi kế hoạch giữa chừng | Tự túc |
| Đi điểm quen, chỉ cần vé và chỗ ngủ | Gói vé và phòng |
| Đi một mình và muốn có bạn đồng hành | Tour ghép |
| Đi vùng xa, cần giấy phép hoặc người dẫn đường | Tour hoặc thuê người dẫn đường địa phương |
Vì sao cùng một chuyến mà người khen tour, người chê
Khác biệt lớn nhất không nằm ở tour hay tự túc mà ở kỳ vọng. Người chọn tour mong được thả lỏng thì sẽ hài lòng nếu mọi thứ trơn tru, dù có hơi gò bó. Người vốn thích tự do mà bị cuốn theo đoàn thì dễ thấy mỗi giờ tập trung là một lần bị giữ chân. Ngược lại, người cần sự an tâm mà tự đi thì một lần lỡ chuyến có thể làm hỏng cả kỳ nghỉ.
Có một mẹo đơn giản: trước khi chọn, hãy nhớ lại chuyến đi gần nhất làm mình khó chịu nhất. Nếu khó chịu vì "bị lùa như vịt" thì nghiêng về tự túc. Nếu khó chịu vì "cái gì cũng phải tự lo, về còn mệt hơn đi" thì nghiêng về tour.
Góc nhìn hôm nay: lai ghép là xu hướng
Ngày càng nhiều người chọn kiểu lai: đặt tour một hai ngày cho phần khó (lặn biển, leo núi, tham quan di tích cần người thuyết minh), còn lại tự đi. Kiểu này giữ được phần an toàn và chiều sâu của tour, lại giữ được phần tự do của tự túc. Ở nhiều di tích lớn như Hoàng thành Thăng Long, Cố đô Huế hay Thánh địa Mỹ Sơn, có thể thuê thuyết minh viên tại chỗ hoặc dùng thiết bị thuyết minh tự động, một lựa chọn ở giữa rất đáng thử với người tự túc.
Câu hỏi thường gặp
Đi tour và đi tự túc cái nào rẻ hơn?
Không có câu trả lời chung. Tour có lợi thế giá đoàn cho xe và chỗ ở, còn tự túc cho phép tiết kiệm ở những khoản mình không quan tâm. Nên so sánh cùng một lịch trình, tính đủ các khoản như đi lại tại chỗ, vé tham quan và bảo hiểm.
Lần đầu đi nước ngoài nên đi tour hay tự túc?
Nếu chưa quen làm thủ tục xuất nhập cảnh, chưa tự tin về ngoại ngữ, đi tour hoặc gói vé và phòng sẽ đỡ áp lực hơn. Khi đã quen, có thể chuyển dần sang tự túc ở những điểm đến dễ đi.
Làm sao biết công ty du lịch có uy tín?
Kiểm tra công ty có giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành, có văn phòng và hợp đồng rõ ràng, hướng dẫn viên có thẻ hành nghề. Đọc kỹ chương trình tour, nhất là các điểm mua sắm, điều kiện huỷ và phần bảo hiểm.
Tour riêng khác tour ghép thế nào?
Tour ghép là mua một suất trong đoàn đông với lịch trình cố định. Tour riêng được thiết kế cho riêng nhóm của bạn, có xe và hướng dẫn viên riêng, giờ giấc linh hoạt hơn. Tour riêng hợp với gia đình nhiều thế hệ hoặc nhóm có nhu cầu đặc biệt.
Đi tự túc cần chuẩn bị những gì?
Đặt chỗ ở qua kênh tin cậy, lưu số liên lạc khẩn cấp, sao lưu giấy tờ, mua bảo hiểm du lịch và chừa khoảng trống trong lịch trình. Không chuyển cọc cho tài khoản lạ chỉ dựa trên ảnh quảng cáo.
