Cho chuyến đi xa, máy bay nhanh nhất khi quãng đường dài và thời gian ít; tàu hoả hợp với người muốn ngắm cảnh, nằm nghỉ và không vội; ô tô riêng hợp với gia đình nhiều người, nhiều đồ và muốn dừng tuỳ ý; xe máy hợp với người trẻ khoẻ, thích phượt cung đường đẹp ở khoảng cách vừa phải. Không có phương tiện tốt nhất, chỉ có phương tiện hợp với quãng đường, người đi cùng và thứ mình muốn nhận được từ chính đoạn đường.
Đường đi là một phần của chuyến đi, hay chỉ là thứ phải chịu đựng
Câu hỏi đầu tiên nên tự đặt ra: với chuyến này, đoạn đường là trải nghiệm hay chỉ là khoảng phải vượt qua? Nhóm bạn đi Hà Giang bằng xe máy coi cung đèo là "món chính". Một gia đình đi Phú Quốc nghỉ năm ngày thì muốn đoạn đường càng ngắn càng tốt. Cùng một người, mỗi chuyến có thể trả lời khác nhau.
Câu hỏi thứ hai: ai đi cùng? Trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người say xe, người có bệnh mạn tính, mỗi người đặt ra một giới hạn mà người trẻ khoẻ đi một mình không phải nghĩ tới.
Máy bay: đổi tiền lấy thời gian
Với quãng đường xuyên Việt, chuyến bay giữa Hà Nội và TP.HCM chỉ khoảng hai tiếng trên không. Nhưng thời gian thật của một chuyến bay dài hơn nhiều: đi ra sân bay, làm thủ tục, chờ lên máy bay, nhận hành lý, đi từ sân bay về chỗ ở. Với chặng ngắn, tổng thời gian có khi không chênh nhiều so với đi đường bộ.
- Hợp với: quãng đường dài, kỳ nghỉ ngắn, điểm đến là đảo hoặc nơi đường bộ xa.
- Bất tiện: giới hạn hành lý, giờ bay có thể đổi hay chậm, mùa lễ Tết khó mua vé.
- Lưu ý: mang giấy tờ tuỳ thân hợp lệ, đến sân bay sớm, nhất là mùa cao điểm; đọc kỹ quy định hành lý trước khi xếp đồ.
Tàu hoả: chậm mà có cảnh
Tuyến đường sắt Bắc – Nam dài 1.726 km. Theo lịch tàu được công bố, các chuyến tàu Thống Nhất đi trọn tuyến Hà Nội – Sài Gòn mất khoảng từ 33 tới hơn 40 giờ tuỳ chuyến, ít nhất một đêm trên tàu. Vì thế ít ai đi trọn tuyến chỉ để "đi cho nhanh"; người chọn tàu thường chọn vì trải nghiệm.
Đi tàu có cái thú riêng: nằm giường đọc sách, ăn bữa trên toa, nhìn ruộng lúa, núi và biển trôi qua cửa sổ. Đoạn tàu men theo bờ biển qua khu vực đèo Hải Vân giữa Huế và Đà Nẵng được nhiều người coi là một trong những đoạn đẹp nhất. Tàu cũng hợp với chặng ngắn hơn như Hà Nội – Lào Cai, Hà Nội – Vinh, Sài Gòn – Phan Thiết, nơi một chuyến tàu đêm giúp tiết kiệm một đêm ngủ.
- Hợp với: người không vội, người say xe đường bộ, người thích ngắm cảnh, người lớn tuổi cần nằm.
- Bất tiện: chậm, giờ tàu ít lựa chọn, ga có thể xa trung tâm điểm đến.
Ô tô riêng: chủ động cho cả nhà
Ô tô gia đình, dù tự lái hay thuê xe có tài xế, cho sự chủ động gần như tuyệt đối: dừng ăn ở đâu cũng được, mang bao nhiêu đồ cũng được, trẻ ngủ thì cứ để ngủ. Mạng lưới đường cao tốc ngày càng dài cũng làm nhiều chặng ngắn đi đáng kể.
Nhưng lái đường dài rất mệt. Người lái nên nghỉ giải lao định kỳ, đổi người lái nếu có thể, không lái khi buồn ngủ. Đi đèo núi cần người quen đường dốc. Và quy tắc bất di bất dịch: đã uống rượu bia thì không lái xe.
Với gia đình có con nhỏ, cần nhớ quy định mới của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024: trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m không được ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế), và người lái phải sử dụng hoặc hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ. Khoản này có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, sau khi được lùi từ mốc ban đầu là 1/1/2026.
Xe máy: tự do và nhiều rủi ro nhất
Xe máy là phương tiện gắn với văn hoá "phượt" của người trẻ Việt. Những cung đường như Hà Giang, Mã Pì Lèng, đèo Khau Phạ, cung ven biển miền Trung thu hút nhiều người đi xe máy vì cảm giác gió, mùi đất, có thể dừng ở bất kỳ khúc quanh nào để ngắm.
Nhưng đây cũng là lựa chọn rủi ro nhất về an toàn. Đi đường dài bằng xe máy phơi người dưới nắng mưa, dễ mệt, mất tập trung và dễ tai nạn ở đèo dốc. Nếu chọn xe máy:
- Có giấy phép lái xe đúng hạng, đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn và cài quai đúng cách.
- Kiểm tra phanh, lốp, đèn trước khi đi đèo; không chở quá tải.
- Đi chậm ở đường đèo, không vượt ở khúc cua khuất tầm nhìn.
- Không đi đêm ở đường núi lạ, tránh đi khi mưa lớn có nguy cơ sạt lở.
- Tuyệt đối không uống rượu bia trước khi lái.
- Với người chưa quen đèo dốc, cân nhắc thuê người lái xe địa phương.
Bảng so sánh bốn phương tiện
| Tiêu chí | Máy bay | Tàu hoả | Ô tô riêng | Xe máy |
|---|---|---|---|---|
| Tốc độ cho chặng dài | Nhanh nhất | Chậm | Vừa | Chậm, mệt |
| Ngắm cảnh dọc đường | Gần như không | Nhiều, thong thả | Có, dừng tuỳ ý | Nhiều nhất |
| Mang hành lý | Bị giới hạn | Khá thoải mái | Thoải mái | Rất hạn chế |
| Hợp với trẻ nhỏ | Tốt với chặng xa | Tốt, có giường | Tốt, cần ghế an toàn cho trẻ | Không phù hợp cho chặng dài |
| Người say xe | Thường dễ chịu | Thường dễ chịu nhất | Dễ say ở đèo | Ít say nhưng mệt |
| Rủi ro chính | Trễ chuyến, đổi giờ | Ít lựa chọn giờ | Mệt khi lái, đèo dốc | Tai nạn, thời tiết |
Bảng tự hỏi: chuyến này đi bằng gì
| Nếu bạn… | Thì nghiêng về… |
|---|---|
| Chỉ có 3 ngày, điểm đến cách hơn 800 km | Máy bay |
| Không vội, muốn chuyến đi bắt đầu ngay từ lúc lên xe | Tàu hoả |
| Đi cả nhà 5 người, nhiều đồ, có con nhỏ | Ô tô riêng |
| Trẻ, khoẻ, có kinh nghiệm lái đèo, thích cung đường | Xe máy, chặng vừa phải |
| Say xe nặng | Tàu hoả hoặc máy bay |
| Đưa ông bà đi xa | Máy bay hoặc tàu có giường nằm |
| Muốn đi phượt nhưng chưa quen đường núi | Đi ô tô tới gần, thuê xe máy hoặc người lái địa phương cho đoạn ngắn |
Góc nhìn hôm nay: kết hợp nhiều phương tiện
Cách đi phổ biến ngày càng nhiều là ghép phương tiện: bay tới thành phố gần nhất, thuê ô tô hay xe máy ở đó cho đoạn ngắn; hoặc đi tàu đêm tới ga, sáng ra thuê xe lên núi. Kiểu này giữ được tốc độ ở chặng dài và sự tự do ở chặng cuối. Trước mỗi chuyến, nên xem lịch tàu trên trang chính thức của ngành đường sắt, theo dõi thông tin đường sá mùa mưa, và đọc lại quy định giao thông mới nhất nếu đi ô tô với trẻ nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Đi tàu từ Hà Nội vào Sài Gòn mất bao lâu?
Tuyến đường sắt Bắc – Nam dài 1.726 km, tàu Thống Nhất đi trọn tuyến mất khoảng từ 33 tới hơn 40 giờ tuỳ chuyến, ít nhất một đêm trên tàu. Giờ tàu thay đổi theo từng thời kỳ, nên xem lịch trên trang chính thức của ngành đường sắt trước khi đi.
Trẻ em ngồi ghế trước ô tô có bị phạt không?
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m không được ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ xe chỉ có một hàng ghế, và phải dùng thiết bị an toàn phù hợp. Quy định này có hiệu lực từ 1/7/2026. Vi phạm có thể bị xử phạt theo quy định hiện hành.
Đi phượt bằng xe máy cần chuẩn bị gì?
Cần giấy phép lái xe đúng hạng, mũ bảo hiểm đạt chuẩn, kiểm tra phanh lốp đèn, áo mưa và đồ bảo hộ. Không đi đêm ở đường núi lạ, tránh đi khi mưa lớn và tuyệt đối không uống rượu bia khi lái. Người chưa quen đèo dốc nên thuê người lái địa phương.
Người say xe nên đi bằng phương tiện gì?
Tàu hoả thường dễ chịu nhất cho người say xe vì ít rung lắc và có thể nằm, máy bay cũng là lựa chọn tốt cho chặng dài. Nếu buộc đi đường bộ qua đèo, ngồi hàng ghế trước, nhìn về phía xa và hỏi dược sĩ về thuốc chống say phù hợp.
Chặng ngắn có nên đi máy bay không?
Với chặng ngắn, tổng thời gian đi máy bay tính cả đường ra sân bay, làm thủ tục và chờ đợi có khi không chênh nhiều so với đường bộ hay tàu. Nên tính trọn thời gian từ cửa nhà tới cửa chỗ ở trước khi chọn.
