Du lịch một mình cho sự tự do trọn vẹn: tự chọn giờ dậy, chỗ ăn, nơi dừng, và có nhiều khoảng lặng để nghĩ; đi theo nhóm cho niềm vui chia sẻ, chi phí chia đôi chia ba và cảm giác an tâm hơn, đổi lại phải nhường nhịn và thoả hiệp. Người cần "nạp lại pin" bằng yên tĩnh thường hợp đi một mình; người thấy cảnh đẹp chỉ thật sự đẹp khi có ai đó cùng reo lên thường hợp đi nhóm. Nhiều người cần cả hai, ở những thời điểm khác nhau.
Vì sao nhiều người ngại đi chơi một mình
Không ít người dám đi công tác một mình, ăn trưa một mình ở căng tin, nhưng nghĩ tới chuyện tự đi Đà Nẵng ba ngày thì chùn bước. Hai nhà nghiên cứu Rebecca Ratner và Rebecca Hamilton đã tìm hiểu đúng hiện tượng này trong bài "Inhibited from Bowling Alone" đăng trên Journal of Consumer Research năm 2015. Họ thấy người tham gia ngại làm những việc mang tính vui chơi một mình, nhất là khi việc đó diễn ra nơi đông người nhìn thấy, như xem phim, đi triển lãm, ăn nhà hàng. Trong khi đó, các việc "có ích" như chạy việc vặt, tập thể dục thì họ làm một mình không ngại.
Điểm đáng chú ý là lý do của sự ngại ngần: người ta lo người khác nghĩ mình "không có bạn". Nhưng khi thực sự đi một mình, mức độ thích thú không thấp như họ tưởng. Nghiên cứu cũng gợi ý một mẹo: khi hoạt động được nhìn như một dịp học hỏi, người ta dễ đi một mình hơn. Áp vào du lịch, cái "nhãn" như "đi tìm hiểu kiến trúc cổ" hay "đi học nấu món địa phương" có thể giúp người ngại ngần bước ra.
Đi một mình: được gì, mất gì
Được
- Tự do tuyệt đối: không ai giục, không ai chờ, không phải bỏ phiếu chọn quán.
- Dễ gặp người lạ: người đi một mình thường được bắt chuyện nhiều hơn, ở homestay, trên tàu, trong quán nhỏ.
- Khoảng lặng: thời gian để nghĩ, viết, đọc, hoặc chỉ ngồi nhìn biển mà không cần nói gì.
- Tự tin hơn: tự xoay xở khi lạc đường, lỡ xe, gọi món bằng tay chân, những việc nhỏ cộng lại thành cảm giác "mình làm được".
Mất
- Không ai chia sẻ: cảnh đẹp mà không có ai bên cạnh để quay sang nói "đẹp quá" thì có người thấy trống trải.
- Chi phí cao hơn: phòng đơn, xe riêng, món ăn phần lớn khó gọi cho một người.
- An toàn: ốm, mất đồ, gặp sự cố mà không có ai bên cạnh là rủi ro thật, nhất là ở vùng xa.
- Mệt vì quyết định: mọi lựa chọn trong ngày đều do mình gánh.
Đi theo nhóm: được gì, mất gì
Được
- Niềm vui được nhân lên: kỷ niệm có người cùng nhớ, chuyện cười có người cùng kể lại mười năm sau.
- Chia chi phí: thuê xe, thuê nhà nguyên căn, gọi mâm hải sản, đi nhóm thì nhẹ hơn.
- An tâm hơn: có người trông đồ, có người đỡ khi ốm, có người biết đường.
- Chia việc: người đặt phòng, người tìm quán, người lo tiền chung.
Mất
- Thoả hiệp: nhóm càng đông, lịch trình càng thành "mẫu số chung" mà không ai hoàn toàn thích.
- Nhịp chậm: chờ nhau trang điểm, chờ nhau ăn xong, chờ người đến muộn.
- Va chạm: chuyện tiền nong, giờ giấc, người thích nhậu người thích ngủ sớm.
Có ai đó bên cạnh làm trải nghiệm "đậm" hơn
Erica Boothby, Margaret Clark và John Bargh (Đại học Yale) công bố năm 2014 trên Psychological Science một nghiên cứu nhỏ mà thú vị: người tham gia nếm sô-cô-la cùng lúc với một người khác cũng đang nếm thì chấm sô-cô-la ngon hơn so với khi người kia đang làm việc khác. Ở nghiên cứu thứ hai với sô-cô-la đắng, cùng nếm lại khiến nó bị chấm kém hơn. Nhóm tác giả gọi đó là trải nghiệm chung được "khuếch đại" theo cả hai chiều.
Nghiên cứu này có mẫu nhỏ, làm trong phòng thí nghiệm, nên nên đọc như một gợi ý chứ không phải định luật. Nhưng nó khớp với cảm giác quen thuộc: đi cùng người hợp thì chuyến đi vui gấp đôi, đi cùng người không hợp thì một chuyện bực mình nhỏ cũng thành to.
Nhóm bao nhiêu người là vừa
Không có con số chuẩn, nhưng kinh nghiệm chung của nhiều nhóm đi chơi là:
- 2 người: linh hoạt gần như đi một mình, nhưng nếu hai người lệch nhịp thì không có ai làm "trọng tài".
- 3–5 người: vừa một xe, vừa một bàn ăn, dễ thống nhất, đủ chia chi phí.
- 6–10 người: vui, rôm rả, nhưng nên có một người điều phối và chia nhóm nhỏ khi đi chơi tự do.
- Trên 10 người: gần như cần lịch trình rõ ràng, quỹ chung, và chấp nhận rằng không phải lúc nào cả đoàn cũng đi cùng nhau.
Mẹo đơn giản để nhóm đông đỡ cãi nhau: thống nhất trước "luật chơi" trong nhóm Zalo, gồm quỹ chung bao nhiêu, ai giữ, ai chốt quán, có buổi nào tự do không. Chuyện tiền nong càng rõ từ đầu thì tình bạn càng ít sứt mẻ khi về.
Bảng so sánh nhanh
| Tiêu chí | Một mình | Theo nhóm |
|---|---|---|
| Tự do lịch trình | Tuyệt đối | Phải thoả hiệp |
| Chi phí trên đầu người | Thường cao hơn | Thường thấp hơn nhờ chia sẻ |
| Gặp người mới | Dễ hơn | Ít hơn, vì đã có bạn |
| An toàn khi có sự cố | Tự xoay xở | Có người hỗ trợ |
| Kỷ niệm chung | Ít | Nhiều |
| Nguy cơ va chạm | Không | Có, nhất là chuyện tiền và giờ giấc |
Bảng tự hỏi: bạn hợp kiểu nào
| Nếu bạn… | Thì nghiêng về… |
|---|---|
| Vừa trải qua giai đoạn bận rộn, cần im lặng | Một mình |
| Muốn có kỷ niệm với bạn thân, gia đình | Nhóm nhỏ |
| Muốn thử sức, tập tự lập | Một mình, ở điểm đến dễ đi |
| Đi vùng núi xa, đường khó | Nhóm hoặc thuê người dẫn đường |
| Thích tiệc tối, hát hò, nướng thịt | Nhóm |
| Ngại đi một mình nhưng muốn tự do | Đi một mình và tham gia tour ngày hoặc lớp học ngắn ở nơi đến |
An toàn khi đi một mình
- Gửi lịch trình và địa chỉ chỗ ở cho một người thân; hẹn giờ nhắn tin mỗi tối.
- Chọn chỗ ở có đánh giá tốt, có người trực, nhất là đêm đầu tiên ở nơi lạ.
- Không đi đường rừng, đường núi một mình; thuê người dẫn đường địa phương.
- Không tắm biển một mình ở bãi vắng, không có cứu hộ.
- Giữ một ít tiền mặt và một bản sao giấy tờ tách riêng khỏi ví chính.
Góc nhìn hôm nay: không cần chọn phe mãi mãi
Nhiều người kết hợp: đi nhóm vài ngày rồi tách ra đi một mình thêm hai ngày, hoặc mỗi năm một chuyến gia đình và một chuyến cho riêng mình. Nếu chưa từng đi một mình, có thể bắt đầu bằng một chuyến ngắn, gần nhà, tới thành phố có giao thông thuận tiện. Nếu chưa từng đi nhóm đông, thử đi với ba bốn người thân trước khi nhận lời một chuyến hai mươi người. Biết mình hợp kiểu nào là thứ chỉ có được sau vài lần thử.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch một mình có an toàn không?
Đi một mình an toàn nếu chọn điểm đến dễ đi, chỗ ở uy tín và chuẩn bị kỹ. Nên gửi lịch trình cho người thân, không đi đường rừng hay tắm biển một mình ở nơi vắng. Vùng núi xa nên thuê người dẫn đường địa phương.
Vì sao nhiều người ngại đi chơi một mình?
Nghiên cứu của Ratner và Hamilton năm 2015 cho thấy người ta ngại làm việc vui chơi một mình ở nơi đông người vì lo bị nghĩ là "không có bạn". Nhưng khi thật sự đi, mức độ thích thú không thấp như họ tưởng.
Đi du lịch nhóm bao nhiêu người là hợp?
Nhóm 3 đến 5 người thường dễ đi nhất: vừa một xe, một bàn ăn, dễ thống nhất và vẫn chia được chi phí. Nhóm đông hơn nên có người điều phối, quỹ chung rõ ràng và các buổi tự do chia nhóm nhỏ.
Làm sao để đi nhóm không cãi nhau?
Thống nhất trước về quỹ chung, người giữ tiền, người chốt lịch trình và các buổi tự do. Chọn lịch trình không quá dày, để mỗi người có thời gian làm việc mình thích. Chuyện tiền càng rõ từ đầu càng ít va chạm.
Có nên đi du lịch một mình lần đầu ở nước ngoài?
Có thể, nhưng nên chọn điểm đến có giao thông công cộng tốt, an ninh ổn định và dễ giao tiếp. Mua bảo hiểm du lịch, lưu thông tin liên hệ của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước đó và gửi lịch trình cho người thân.
