Nuôi chó hay nuôi mèo nên chọn theo nếp sống của bạn, không chỉ theo sở thích: chó cần người dắt đi dạo, chơi cùng và ở nhà nhiều hơn, còn mèo tự lập hơn, hợp nhà nhỏ và người đi làm cả ngày. Cả hai đều sống nhiều năm, đều cần tiêm phòng, ăn uống và chăm sóc khi ốm. Câu hỏi đúng là: con vật nào sống được vui vẻ trong một ngày bình thường của nhà mình?
Hai người bạn bốn chân, hai lịch sử khác nhau
Chó là loài vật được con người thuần hóa sớm nhất, từ hàng chục nghìn năm trước; mốc thời gian và nơi chốn chính xác vẫn còn được các nhà khoa học tranh luận. Chó đi theo người săn bắt, rồi canh nhà, chăn gia súc, kéo xe. Nhiều đặc điểm của chó hôm nay, như thích làm việc cùng người, chú ý đến cử chỉ của chủ, là kết quả của chặng đường dài sống cạnh con người.
Mèo đến với người theo một đường khác. Khi con người bắt đầu trồng trọt và tích trữ lúa, chuột kéo đến, và mèo hoang kéo đến theo chuột. Năm 2004, nhóm của Jean-Denis Vigne công bố trên tạp chí Science phát hiện một con mèo được chôn cạnh người ở Shillourokambos, đảo Síp, cách nay khoảng 9.500 năm. Đảo Síp vốn không có mèo rừng bản địa, nên mèo hẳn đã được người chở bằng thuyền tới; phát hiện này cho thấy người và mèo đã gắn bó từ rất sớm, dù các tác giả chưa khẳng định con mèo ấy đã được thuần hóa hẳn. Mèo "tự thuần hóa" phần nhiều, vì thế đến giờ vẫn giữ nét độc lập.
Ở Việt Nam, chó và mèo đều quen thuộc trong mỗi xóm. Dân gian có câu "mèo đến nhà thì khó, chó đến nhà thì sang", một quan niệm xưa về chuyện vật nuôi tự tìm đến nhà; đó là tín ngưỡng dân gian, không có cơ sở gì để lo lắng. Người Việt còn chọn con mèo cho năm Mão trong mười hai con giáp, nơi nhiều nước khác dùng con thỏ.
So sánh theo nếp sống
| Khía cạnh | Chó | Mèo |
|---|---|---|
| Thời gian mỗi ngày | Cần dắt đi dạo, chơi, huấn luyện; nhiều giống cần vận động nhiều | Tự chơi được, nhưng vẫn cần chơi cùng và quan tâm |
| Ở nhà một mình | Nhiều con buồn, sủa, phá đồ nếu bị bỏ lâu | Chịu được lâu hơn, miễn có đủ nước, thức ăn, khay vệ sinh |
| Không gian | Giống nhỏ ở căn hộ được; giống lớn cần chỗ rộng | Hợp căn hộ nhỏ, thích chỗ cao, chỗ trốn |
| Vệ sinh | Phải dắt ra ngoài hoặc tập đi đúng chỗ, dọn chất thải nơi công cộng | Dùng khay cát, phải thay cát đều |
| Tiếng ồn | Có thể sủa, ảnh hưởng hàng xóm chung cư | Thường yên, trừ mùa động dục nếu chưa triệt sản |
| Huấn luyện | Dễ dạy lệnh, thích làm theo chủ | Dạy được nhưng theo kiểu "nếu nó muốn" |
| Ra đường | Phải xích, có người dắt; giống dữ phải đeo rọ mõm | Thường nuôi trong nhà, ít ra ngoài |
| Đi vắng, về quê | Cần người trông hoặc gửi chỗ giữ thú | Vẫn cần người ghé thăm cho ăn, dọn khay |
"Người yêu chó" và "người yêu mèo" có khác nhau?
Trên mạng, chuyện "hội chó" và "hội mèo" là đề tài tranh cãi vui bất tận. Có một nghiên cứu hay được nhắc: năm 2010, Samuel Gosling, Carson Sandy và Jeff Potter đăng trên tạp chí Anthrozoös kết quả từ 4.565 người tự nguyện trả lời bảng hỏi trên mạng. Người tự nhận mình là "người yêu chó" có xu hướng tự mô tả mình hướng ngoại, dễ hòa đồng và nề nếp hơn một chút; "người yêu mèo" tự mô tả mình cởi mở với cái mới hơn một chút.
Cần đọc kết quả này đúng mức. Mẫu là người tự tìm đến làm bảng hỏi trên mạng, không đại diện cho dân số. Người tham gia được phân nhóm theo việc họ tự nhận, không theo con vật họ thật sự nuôi. Và chênh lệch giữa hai nhóm là chênh lệch trung bình, khá nhỏ; trong mỗi nhóm có đủ kiểu người. Chính tác giả cũng nhấn mạnh không nhóm nào "tốt hơn". Vì vậy, đừng dùng chuyện thích chó hay mèo để đoán tính cách ai.
Những điều cần biết trước khi đón về
Tiêm phòng và trách nhiệm theo quy định
Ở Việt Nam, chó và mèo thuộc diện phải tiêm phòng bệnh dại theo quy định về phòng chống dịch bệnh động vật. Bộ Nông nghiệp và chính quyền nhiều địa phương nhiều lần yêu cầu khi đưa chó ra nơi công cộng phải xích, có người dắt, với chó dữ phải đeo rọ mõm, và người nuôi phải dọn chất thải. Bệnh dại ở người hầu như không chữa được khi đã phát bệnh, nên nếu bị chó mèo cắn hay cào, cần đến cơ sở y tế ngay để được tư vấn tiêm phòng.
Dị ứng
Một số người dị ứng với lông, vảy da, nước bọt của chó hoặc mèo. Nếu trong nhà có người hay hắt hơi, hen suyễn, ngứa khi tiếp xúc, nên hỏi bác sĩ trước khi đón thú về, thay vì đón về rồi lại phải cho đi.
Bao nhiêu năm
Chó và mèo được chăm sóc tốt thường sống trên mười năm. Nghĩa là con vật bạn đón về hôm nay sẽ đi cùng bạn qua những lần chuyển nhà, đổi việc, có con. Hãy hỏi: mười năm tới mình có chắc giữ được nó không?
Chi phí và thời gian ốm đau
Ngoài thức ăn, còn có tiêm phòng, tẩy giun, triệt sản, khám khi ốm. Không nêu con số ở đây vì mỗi nơi mỗi khác, nhưng nên hỏi một phòng khám thú y gần nhà để có ước tính trước.
Hàng xóm và nhà thuê
Nhiều tòa chung cư có nội quy riêng về vật nuôi, và nhiều chủ nhà cho thuê không đồng ý nuôi thú. Đọc nội quy, hỏi chủ nhà trước khi đón về.
Cả hai, hoặc chưa nuôi gì
Nhiều nhà nuôi cả chó lẫn mèo, và chúng sống hòa thuận nếu được làm quen từ từ, nhất là khi còn nhỏ. Nhưng đừng quên còn một lựa chọn thứ ba: chưa nuôi. Nếu bạn đang đi làm xa nhà mười tiếng mỗi ngày, hay chuyển chỗ trọ liên tục, chờ đến lúc ổn định là tử tế với con vật hơn. Trong lúc chờ, có thể giúp các nhóm cứu hộ chó mèo, nhận trông tạm thời, hoặc chơi với thú nuôi của bạn bè để biết mình hợp với con nào.
Bảng tự hỏi: bạn hợp với chó hay mèo
| Nếu bạn… | Có lẽ hợp với… |
|---|---|
| Thích chạy bộ, đi dạo mỗi sáng tối, muốn có bạn đồng hành | Chó |
| Đi làm cả ngày, sống một mình trong căn hộ nhỏ | Mèo |
| Nhà có sân, có người ở nhà ban ngày | Chó (chọn giống hợp không gian) |
| Ở chung cư có nội quy chặt về tiếng ồn | Mèo hoặc chó nhỏ ít sủa, hỏi ban quản lý trước |
| Hay đi công tác, về quê dài ngày | Cân nhắc kỹ; cần người trông dù là chó hay mèo |
| Muốn dạy con trẻ về trách nhiệm | Cả hai đều được, nhưng người lớn phải chịu trách nhiệm chính |
| Chưa ổn định chỗ ở, công việc | Chờ thêm, giúp nhóm cứu hộ trong lúc chờ |
Góc nhìn hôm nay
Vật nuôi trong nhà ngày càng được coi như thành viên gia đình, nhất là ở thành phố. Điều đó đi kèm trách nhiệm: tiêm phòng, giữ vệ sinh nơi công cộng, không để chó thả rông, không bỏ rơi khi chán. Chọn chó hay mèo là chuyện sở thích; chọn nuôi hay chưa nuôi là chuyện trách nhiệm.
Nếu muốn tìm hiểu thêm, hãy hỏi bác sĩ thú y, đọc quy định về quản lý chó mèo của địa phương mình, và nếu có thể, đến thăm một nhóm cứu hộ để gặp những con vật đang chờ nhà mới.
Câu hỏi thường gặp
Người đi làm cả ngày nên nuôi chó hay mèo?
Mèo thường hợp hơn vì chịu được ở nhà một mình lâu hơn, miễn có đủ nước, thức ăn và khay vệ sinh. Chó cần được dắt đi dạo và có người bầu bạn; bị bỏ một mình lâu dễ buồn, sủa hoặc phá đồ.
Nuôi chó mèo có bắt buộc tiêm phòng dại không?
Có. Ở Việt Nam, chó và mèo thuộc diện phải tiêm phòng bệnh dại theo quy định phòng chống dịch bệnh động vật. Nếu bị chó mèo cắn hoặc cào, cần đến cơ sở y tế ngay để được tư vấn.
Người thích chó và người thích mèo có tính cách khác nhau không?
Nghiên cứu của Gosling và cộng sự (2010) trên 4.565 người tự nguyện trả lời trên mạng cho thấy vài khác biệt nhỏ về cách họ tự mô tả mình. Mẫu không đại diện và chênh lệch nhỏ, nên không thể dùng sở thích chó hay mèo để đoán tính cách một người.
Có nuôi chung chó và mèo được không?
Được, nhiều nhà nuôi cả hai và chúng sống hòa thuận nếu được làm quen từ từ, nhất là khi còn nhỏ. Nên cho mỗi con có chỗ ăn, chỗ nghỉ riêng.
Chó mèo sống được bao lâu?
Chó và mèo được chăm sóc tốt thường sống trên mười năm, tùy giống và sức khỏe. Vì vậy trước khi nuôi, hãy nghĩ xem mình có giữ được con vật qua những thay đổi lớn trong đời hay không.
