Ở chung với bố mẹ hay ra ở riêng sau khi cưới đều có thể hạnh phúc, miễn là hai vợ chồng chọn cùng nhau và nói rõ luật chơi từ đầu. Ở chung giúp tiết kiệm, có người đỡ đần con nhỏ và gần gũi ông bà; ở riêng cho vợ chồng không gian tự quyết và bớt va chạm nếp sống. Những cuộc sống chung không êm thường không hỏng vì bản thân việc ở chung, mà vì những điều không ai nói ra.
Từ nếp nhà nhiều thế hệ đến căn hộ riêng
Trong xã hội Việt truyền thống, nhất là ở nông thôn Bắc Bộ, con trai lấy vợ thường đưa vợ về ở cùng nhà bố mẹ, ít nhất trong những năm đầu. Con trai trưởng hay con trai út thường ở lại nhà gốc để lo thờ cúng và chăm bố mẹ già, tùy nếp từng vùng, từng nhà. Nhà nhiều thế hệ, "tam đại đồng đường", được coi là phúc.
Đời sống đô thị làm nếp ấy đổi khác. Nhà phố chật, căn hộ chung cư hai phòng ngủ khó chứa ba thế hệ. Nhiều đôi vợ chồng trẻ đi làm ở thành phố khác với quê bố mẹ, nên chuyện ở chung không còn mặc nhiên. Pháp luật hiện hành cũng đứng ở vị trí trung lập: Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định việc lựa chọn nơi cư trú của vợ chồng do vợ chồng thỏa thuận, không bị ràng buộc bởi phong tục, tập quán. Nói cách khác, đây là chuyện của hai người quyết, không phải chuyện "bắt buộc phải về nhà chồng".
So sánh hai cách sống
| Khía cạnh | Ở chung với bố mẹ | Ra ở riêng |
|---|---|---|
| Tiền bạc | Tiết kiệm tiền nhà, chia sẻ chi phí ăn uống | Tốn tiền thuê hoặc mua nhà, tự lo mọi khoản |
| Con nhỏ | Ông bà trông giúp, đỡ tiền gửi trẻ, trẻ gần ông bà | Phải gửi trẻ hoặc thuê người, nhưng tự quyết cách nuôi dạy |
| Chăm bố mẹ già | Ở ngay bên cạnh, kịp thời khi ốm đau | Phải đi lại, khó theo sát hằng ngày |
| Riêng tư | Ít; cãi nhau, khách khứa, giờ giấc đều có người biết | Nhiều; vợ chồng tự sắp xếp |
| Nếp sinh hoạt | Phải dung hòa giờ ăn, giờ ngủ, cách nấu, cách dọn dẹp | Tự đặt nếp nhà mình |
| Quan hệ | Gần gũi nhưng dễ va chạm vì chuyện nhỏ | Ít va chạm, nhưng có thể xa cách nếu không năng qua lại |
| Kỹ năng tự lập | Dễ dựa dẫm | Buộc phải tự lo, trưởng thành nhanh |
Ông bà ta có câu "xa thơm gần thối", nói về chuyện ở gần nhau lâu thì dễ thấy cái dở của nhau. Nhưng cũng có câu "bán anh em xa, mua láng giềng gần": người ở gần mới đỡ được nhau lúc cần. Hai câu không mâu thuẫn; chúng chỉ nhắc rằng gần hay xa đều có cái giá.
Va chạm thường đến từ đâu
Hiếm có gia đình nào ở chung mà cãi nhau vì chuyện lớn. Phần lớn là những chuyện rất nhỏ, lặp lại mỗi ngày:
- Bếp núc: nấu mặn hay nhạt, nấu nhiều hay ít, ai đi chợ, ai rửa bát. Khẩu vị khác vùng miền càng dễ lệch.
- Nuôi con: cho ăn dặm thế nào, có cho xem điện thoại không, có bế ru ngủ không. Ông bà dựa vào kinh nghiệm, bố mẹ trẻ dựa vào sách báo, hai bên đều thương cháu.
- Tiền bạc: góp tiền chợ bao nhiêu, ai trả tiền điện nước, có nên biếu bố mẹ hằng tháng không, mua sắm lớn có phải hỏi ý không.
- Giờ giấc và khách khứa: dậy sớm hay dậy muộn, bạn bè đến chơi tới mấy giờ.
- Vai trò của người con: khi mẹ và vợ (hoặc bố và chồng) nghĩ khác nhau, người ở giữa đứng về đâu.
Chuyện cuối là mấu chốt. Người con ruột thường là người hiểu cả hai bên nhất, cũng là người dễ "trốn" nhất. Khi người ở giữa chịu đứng ra nói chuyện, nhiều căng thẳng tự xẹp xuống.
Nếu ở chung: những thỏa thuận nên nói từ đầu
- Tiền chung: mỗi tháng góp bao nhiêu, dùng vào việc gì, ai giữ. Viết ra càng rõ càng ít hiểu lầm.
- Việc nhà: chia theo ngày hoặc theo việc. Đừng để một người ôm hết rồi âm thầm ấm ức.
- Nuôi dạy con: những điều bố mẹ trẻ muốn giữ (giờ ngủ, ăn uống, màn hình) và những chỗ sẵn sàng nghe ông bà.
- Không gian riêng: một phòng riêng được tôn trọng, gõ cửa trước khi vào, vợ chồng có buổi đi riêng.
- Thời hạn: ở chung "mãi mãi" hay "đến khi con đi học", "đến khi đủ tiền mua nhà". Có mốc thời gian giúp cả nhà dễ chịu đựng giai đoạn khó.
Nếu ra riêng: làm sao để không xa cách
Ra ở riêng không có nghĩa là bỏ bố mẹ. Nhiều đôi chọn những cách giữ gần gũi:
- Ăn cơm cùng bố mẹ một bữa cố định mỗi tuần.
- Gọi điện, gọi video qua Zalo đều đặn, nhất là khi ở xa.
- Nhờ ông bà trông cháu vài buổi để ông bà vui và cháu gần ông bà.
- Ở cùng khu phố, cùng tòa nhà: đủ gần để chạy sang, đủ xa để mỗi nhà một nếp.
Con đường ở giữa
Giữa "chung một mái nhà" và "mỗi người một thành phố" có nhiều lựa chọn: nhà hai tầng mỗi tầng một bếp, hai căn hộ cạnh nhau, ở chung vài năm đầu rồi ra riêng, hoặc ra riêng rồi về ở cùng khi bố mẹ yếu. Hoàn cảnh thay đổi thì lựa chọn cũng có thể thay đổi; không cần coi quyết định năm cưới là quyết định cả đời.
Bảng tự hỏi: hai vợ chồng hợp với cách nào
| Nếu nhà bạn… | Có lẽ hợp với… |
|---|---|
| Bố mẹ còn khỏe, nhà rộng, sắp có con nhỏ cần người trông | Ở chung có thỏa thuận rõ, hoặc ở gần |
| Bố mẹ già yếu, cần chăm sóc hằng ngày | Ở chung hoặc ở thật gần |
| Hai bên nếp sống, quan điểm nuôi con khác nhau nhiều | Ra riêng, giữ thói quen thăm nom đều |
| Nhà chật, mỗi người làm một giờ giấc | Ra riêng hoặc tách tầng, tách bếp |
| Đang tích lũy tiền mua nhà | Ở chung có thời hạn, có mục tiêu tiết kiệm rõ |
| Một trong hai vợ chồng đã thấy căng thẳng kéo dài | Nói chuyện thẳng thắn và cân nhắc ra riêng sớm |
Góc nhìn hôm nay
Không có mô hình nào hợp với mọi gia đình. Có những nhà ba thế hệ ấm áp, trẻ con lớn lên trong vòng tay ông bà. Có những nhà ra riêng mà vẫn thân thiết, cuối tuần nào cũng đông đủ. Điểm chung của những nhà êm ấm là các thành viên coi nhau như người lớn: nói thẳng điều mình cần, nghe điều người kia lo, và chịu sửa thỏa thuận khi hoàn cảnh đổi.
Nếu đang phân vân, hai vợ chồng nên ngồi riêng với nhau trước, thống nhất mong muốn của hai người, rồi mới nói chuyện với bố mẹ hai bên. Đi theo thứ tự ngược lại thường làm người ở giữa khó xử nhất.
Câu hỏi thường gặp
Sau khi cưới có bắt buộc phải về ở nhà chồng không?
Không. Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định việc lựa chọn nơi cư trú của vợ chồng do hai vợ chồng thỏa thuận, không bị ràng buộc bởi phong tục, tập quán. Ở đâu là quyết định chung của hai người.
Ở chung với bố mẹ chồng có lợi gì?
Ở chung giúp tiết kiệm tiền nhà, có ông bà trông cháu, và con cái ở gần để chăm sóc bố mẹ khi về già. Đổi lại, vợ chồng có ít không gian riêng hơn và phải dung hòa nếp sinh hoạt.
Làm sao để ở chung với bố mẹ mà không mâu thuẫn?
Nên thỏa thuận rõ từ đầu về tiền chung, việc nhà, cách nuôi dạy con và không gian riêng. Người con ruột nên chủ động làm cầu nối khi hai bên nghĩ khác nhau, thay vì đứng ngoài.
Ra ở riêng có bị coi là bất hiếu không?
Ra ở riêng không có nghĩa là bỏ bố mẹ. Nhiều đôi vợ chồng ở riêng nhưng thăm nom đều, ăn cơm cùng bố mẹ hằng tuần, chăm sóc khi ốm đau. Hiếu thảo nằm ở sự quan tâm, không chỉ ở việc chung một mái nhà.
Nên ở chung hay ở riêng khi có con nhỏ?
Ở chung hoặc ở gần giúp có người trông con và đỡ chi phí gửi trẻ. Nhưng nếu quan điểm nuôi con hai thế hệ khác nhau nhiều, ở riêng gần nhau có thể là cách cân bằng tốt hơn.
