Valentine (14/2), Quốc tế Phụ nữ (8/3) và Ngày Phụ nữ Việt Nam (20/10) là ba dịp tặng quà quen thuộc, nhưng mỗi ngày có gốc gác và ý nghĩa khác nhau: Valentine là ngày của tình yêu đôi lứa, 8/3 và 20/10 là ngày tôn vinh phụ nữ nói chung. Có cần tặng không? Không bắt buộc. Nhưng nếu người kia mong đợi mà mình im lặng, chuyện nhỏ dễ thành giận dỗi. Cách an toàn nhất là hỏi và hiểu nhau trước, rồi mới chọn quà.
Valentine 14/2: từ một vị thánh tới ngày của tình nhân
Ngày 14/2 mang tên Thánh Valentine, nhưng về ông, sử liệu rất ít. Có ít nhất hai vị Valentine tử đạo thời La Mã được nhắc tới, và các câu chuyện lãng mạn gắn với ông (bí mật làm lễ cưới cho binh sĩ, viết thư ký tên "Valentine của em") phần lớn là truyền thuyết ra đời rất muộn.
Mối liên hệ sớm nhất được biết giữa ngày Valentine và tình yêu đôi lứa thường được dẫn từ bài thơ Parlement of Foules của Geoffrey Chaucer (thế kỷ 14), kể về ngày Valentine khi các loài chim đi tìm bạn đời. Từ đó, tục gửi thư tỏ tình, thiệp Valentine phát triển ở Anh và châu Âu, rồi sang Mỹ, nơi thiệp in hàng loạt phổ biến từ thế kỷ 19.
Mỗi nơi tiếp nhận Valentine một kiểu. Ở Nhật Bản, phụ nữ thường tặng sô cô la cho nam giới ngày 14/2, và một tháng sau, ngày 14/3 (White Day, xuất hiện từ cuối thập niên 1970), nam giới tặng lại. Ở Việt Nam, Valentine trở nên quen thuộc ở các đô thị trong vài thập niên gần đây, với hoa hồng, sô cô la và bữa tối hẹn hò.
Ngày 8/3: Quốc tế Phụ nữ
Ngày Quốc tế Phụ nữ ra đời từ phong trào đấu tranh cho quyền của phụ nữ lao động đầu thế kỷ 20. Năm 1910, tại hội nghị phụ nữ xã hội chủ nghĩa quốc tế ở Copenhagen, Clara Zetkin đề xuất có một ngày phụ nữ quốc tế hằng năm. Ngày 8/3/1917 (theo lịch Gregory), cuộc biểu tình của phụ nữ ở Petrograd (Nga) diễn ra, và ngày 8/3 dần trở thành mốc cố định. Liên Hợp Quốc bắt đầu kỷ niệm ngày này từ năm 1975, Năm Quốc tế Phụ nữ.
Ở nhiều nước, 8/3 vẫn mang đậm tính chất vận động bình đẳng giới. Ở Việt Nam, ngày này được kỷ niệm rộng rãi, thường với hoa, quà, lời chúc dành cho mẹ, vợ, chị em, đồng nghiệp nữ.
Ngày 20/10: Ngày Phụ nữ Việt Nam
Ngày 20/10 gắn với ngày thành lập Hội Phụ nữ phản đế Việt Nam năm 1930, tiền thân của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Đây là ngày lễ riêng của Việt Nam, nên người nước ngoài thường ngạc nhiên khi thấy người Việt "có hai ngày phụ nữ" trong năm.
Trong thực tế, 20/10 được kỷ niệm khá giống 8/3: công ty, trường học tổ chức tặng hoa, quà cho nhân viên nữ; con cái tặng mẹ; chồng tặng vợ. Nhiều người coi 20/10 gần gũi hơn vì là ngày của phụ nữ Việt Nam.
Bảng so sánh ba dịp
| Tiêu chí | Valentine 14/2 | Quốc tế Phụ nữ 8/3 | Phụ nữ Việt Nam 20/10 |
|---|---|---|---|
| Gốc gác | Tên một vị thánh La Mã; gắn với tình yêu từ thế kỷ 14 | Phong trào phụ nữ lao động đầu thế kỷ 20 | Ngày thành lập tổ chức phụ nữ Việt Nam năm 1930 |
| Ai tặng ai | Người yêu, vợ chồng tặng nhau | Tặng mẹ, vợ, chị em, đồng nghiệp nữ | Tương tự 8/3 |
| Quà quen thuộc | Hoa hồng, sô cô la, bữa tối | Hoa, quà nhỏ, lời chúc | Hoa, quà nhỏ, lời chúc |
| Tính chất | Riêng tư, đôi lứa | Cộng đồng, tôn vinh | Cộng đồng, tôn vinh, mang tính Việt Nam |
| Phạm vi | Nhiều nước, mỗi nơi một kiểu | Quốc tế | Riêng Việt Nam |
Có cần tặng không?
Phe "không cần"
Có người thấy các ngày này bị thương mại hoá: hoa tăng giá, nhà hàng kín chỗ, quà tặng theo kiểu "nhiệm vụ". Họ thích bày tỏ tình cảm vào ngày bình thường, không theo lịch. Với nhiều cặp đôi lâu năm, một bữa cơm ở nhà quan trọng hơn bó hoa ngày 14/2.
Phe "nên tặng"
Phe này cho rằng ngày lễ là cái cớ tốt để nói điều thường ngày ngại nói. Một bó hoa, một tấm thiệp ngày 8/3 cho mẹ có thể là lần hiếm hoi trong năm người con nói lời cảm ơn. Với người đang yêu, Valentine là dịp để người kia thấy mình được nhớ tới.
Chỗ hay vấp
Va chạm thường không đến từ món quà mà từ kỳ vọng lệch nhau: một người nghĩ "không cần", người kia lại chờ. Cách gỡ đơn giản: nói thẳng với nhau từ trước. "Năm nay mình có làm gì không?" là câu hỏi nhỏ cứu được nhiều buổi tối.
Tặng gì: theo người, không theo lịch
- Người yêu, vợ chồng: thứ gắn với kỷ niệm chung, một buổi đi chơi, một bữa tự nấu thường được nhớ lâu hơn món đồ đắt.
- Mẹ, bà: thời gian ở bên, một bữa cơm cả nhà, món đồ dùng hằng ngày tốt hơn (áo ấm, khăn, dép êm), hoặc đưa mẹ đi khám sức khoẻ định kỳ.
- Đồng nghiệp nữ: quà nhỏ, đồng đều, lịch sự; tránh món quá riêng tư.
- Bạn bè: lời chúc, ly cà phê, tấm thiệp — không cần nặng nề.
- Bất kỳ ai: một tấm thiệp viết tay vài dòng thật lòng thường là phần được giữ lại lâu nhất.
Hoa là món quà quen thuộc của cả ba dịp. Nếu ngại hoa tươi nhanh tàn, có thể chọn chậu cây nhỏ, hoa khô, hoặc tặng hoa vào ngày khác khi hoa đã bớt "nóng".
Bảng tự hỏi: dịp này mình nên làm gì
| Nếu… | Thì có lẽ hợp với… |
|---|---|
| Người kia từng nói "không cần quà" | Vẫn nên có một lời chúc hoặc một bữa ăn chung; hỏi lại cho chắc |
| Mới yêu, chưa rõ người kia nghĩ gì | Quà nhỏ, vừa phải, không gây áp lực đáp lại |
| Vợ chồng lâu năm, ngân sách eo hẹp | Một bữa tự nấu, một buổi đi dạo, tấm thiệp viết tay |
| Muốn cảm ơn mẹ | Thời gian và việc làm cụ thể: nấu bữa tối, dọn nhà, đưa mẹ đi chơi |
| Ở công ty, cần tặng nhiều người | Quà nhỏ đồng đều, kèm lời chúc chung |
| Bạn không thích ngày lễ thương mại | Nói rõ với người thân, và bày tỏ vào một ngày khác |
Góc nhìn hôm nay
Ba ngày lễ có ba lịch sử khác nhau, nhưng ở Việt Nam hôm nay đều dẫn tới cùng một câu hỏi: mình có đang để người thân biết mình quý họ không. Món quà chỉ là cách nói. Có người nói bằng hoa, có người nói bằng bữa cơm, có người nói bằng việc rửa bát thay vợ suốt tuần.
Nếu tò mò về nguồn gốc các ngày lễ, có thể đọc trang của Liên Hợp Quốc về Ngày Quốc tế Phụ nữ, tìm hiểu lịch sử phong trào phụ nữ ở Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam (Hà Nội), hoặc đọc bài thơ của Chaucer qua các bản giới thiệu văn học Anh trung đại. Biết gốc gác rồi, mỗi lần tặng hoa sẽ có thêm một câu chuyện để kể.
Câu hỏi thường gặp
Ngày 8/3 và 20/10 khác nhau thế nào?
Ngày 8/3 là Ngày Quốc tế Phụ nữ, bắt nguồn từ phong trào phụ nữ lao động đầu thế kỷ 20 và được Liên Hợp Quốc kỷ niệm từ năm 1975. Ngày 20/10 là Ngày Phụ nữ Việt Nam, gắn với ngày thành lập Hội Phụ nữ phản đế Việt Nam năm 1930.
Valentine có nguồn gốc từ đâu?
Ngày 14/2 mang tên Thánh Valentine thời La Mã, nhưng sử liệu về ông rất ít. Mối liên hệ sớm nhất được biết giữa ngày này và tình yêu đôi lứa thường được dẫn từ thơ của Geoffrey Chaucer ở thế kỷ 14.
White Day 14/3 là gì?
White Day là ngày 14/3, xuất hiện ở Nhật Bản từ cuối thập niên 1970, khi nam giới tặng quà đáp lại những người đã tặng sô cô la cho mình vào ngày Valentine. Ở Nhật, ngày 14/2 phụ nữ thường là người tặng.
Valentine có bắt buộc phải tặng quà không?
Không bắt buộc. Điều quan trọng là hai người hiểu kỳ vọng của nhau. Nhiều cặp đôi thống nhất không tặng quà mà đi ăn hoặc dành thời gian bên nhau; hỏi nhau trước giúp tránh hiểu lầm.
Ngày 20/10 nên tặng gì cho mẹ?
Thời gian và việc làm cụ thể thường được quý hơn món quà đắt: nấu một bữa tối, đưa mẹ đi chơi, mua món đồ dùng hằng ngày tốt hơn. Kèm một tấm thiệp viết tay vài dòng là món quà mẹ giữ lâu nhất.
